Varlık Fonu

Türkiye Varlık Fonu Yönetimi bir Anonim Şirkettir. 26 Ağustos 2016 tarihinde Başbakanlık’a bağlı bazı şirketleri yönetmek için kanunla kurulmuştur. Şirketin kuruluş amacı da şöyle açıklanmıştır: Sermaye piyasalarında araç çeşitliliği ve derinliğine katkı sağlamak, yurt içinde kamuya ait olan varlıkları ekonomiye kazandırmak, dış kaynak temin etmek, stratejik, büyük ölçekli yatırımlara iştirak etmek için Türkiye Varlık Fonu ve bu fona bağlı alt fonları kurmak ve yönetmek. 10 Temmuz 2018 tarihinde de fon 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Cumhurbaşkanlığı’na bağlanmıştır. Halkbank, Türk Hava Yolları ve Ziraat Bankası dâhil olmak üzere çeşitli büyük bütçeli kamu kuruluşları ve hazine arazileri de bu fona devredilmiştir. Ben burada bu kuruluşların Sayıştay denetimine tabi olmayan Varlık Fonu’na devredilmesi ile ilgili tartışmalara değinmeyeceğim. Benim bu uzun girişten maksadım başka.

W46.1-chartoftheday_11281_norway_s_sovereign_wealth_fund_hits_1_trillion_n

Varlık Fonu veya Devlet Varlık Fonu uygulaması yeni değil. Norveç, Çin, Birleşik Arap Emirlikleri, Singapur, vd. Varlık Fonu uygulaması olan ülkeler dış ticaret fazlası veren ülkeler. Geliri giderinden fazla ve bu parayı kötü günler için saklamak istiyorlar. Yani “Sakla samanı, gelir zamanı” yaklaşımı. Geçenlerde okuduğum bir haber dikkatimi çekti [1].  Haberde Alman Hükümetinin, ülkenin ileri teknoloji şirketleri ve önemli ülke varlıklarını Körfez ve Çinli yatırımcılara karşı satın almak için devlet varlık fonu kuracağı iddia ediliyor. Bu haberi okuyunca yine yıllar önce ABD basınından okuduğum bir haber aklıma geldi, haberin kaynağını bulamadım. Petrol zengini körfez ülkelerinden biri (İran değil!) ABD’de bir liman satın almak istiyor. Fiyatta anlaşılıyor, tüm pazarlıklar tamam. İş el sıkışmaya gelince Adalet Bakanlığı satışa izin vermiyor. Ülkenin stratejik kuruluşlarının yabancılara (?) satılamayacağına karar veriyor ve satış iptal oluyor.

Ben bu haberi okuyunca biraz tebessüm ettim ve son günlerde gündeme gelen Türk Telekom’la ilgili haberlere bir göz attım. 1990’lı yıllarda özelleştirilmesi gündeme gelen Türk Telekom için o günlerde 19 Milyar $ fiyat veriliyor. Ancak kuruluşun özelleştirilmesi o dönem Anayasa Mahkemesi tarafından iptal ediliyor. Gerekçe kuruluşun ülke için “stratejik” olarak görülmesi. Böylesine stratejik bir kuruluş 1999 Marmara Depreminde iletişimde sınıfta kalmıştı hatırlarsanız. Dönemin Başbakanı Rahmetli Ecevit deprem bölgesini gezerken ihtiyaçları gidermek için Ankara ile iletişim kuramadığından yakınıyordu. Neyse, konumuz o değil. Aradan yıllar geçti ve Türk Telekom 2005 yılında aynı şartlarla 6.5 Milyar $’a özelleştirildi. Son durumu biliyorsunuz, bankalar alacaklarına karşılık olarak şirket yönetimine el koydu, şirketin işletim hakkını özelleştirme yoluyla alanlar da kasadaki paralarla birlikte ortadan kayboldu.

Yıllar önce orta halli bir arazi aracımızla dağ bayır, köy kasaba gezerken, özellikle dağ yollarında harita ihtiyacı oluyordu. GPS sistemleri ve navigasyon bugünkü kadar yaygın değildi. Büyük ölçekli harita bulamıyorduk. Askeri sır kapsamında bu tip haritalar ilgili kurumların izniyle ve sadece kurumsal işler için (yol yapımı, baraj yapımı, vs) yazılı izinle veriliyordu. İşin esas ilginç kısmı ise şuydu: Bizim aradığımız ölçekten daha büyük ölçekli haritalar internette yabancı siteler tarafından satılıyordu! Günümüzde casus uyduların hangi seviyelere geldiğini artık konuşmaya gerek yok, öyle ki mahremiyet sınırlarını bile aştıkları için sürekli eleştiri konusu oluyorlar.

Bütün bunları niye söylüyorum, artık günümüzde kavramlar çok değişti, tanımlar da öyle. Ülkenin iletişim altyapısına sahip olan şirket GSM devreye girince “stratejik” olma özelliğini kaybedebiliyor. Ama bunun yerine genetiğiyle oynanmamış bir buğday tohumu ile gübre ve ilaçlarla bozulmamış tarım alanları stratejik önemini halâ koruyor. İşte değişen zaman için değişmeyen tek gerçek: Temiz su ve gıda dün de önemliydi, bugün de önemli, yarın da önemini kaybetmeyecek! Sanırım mesajı aldınız, ilerleyen günlerde bu konulara da değineceğim.

[1]: https://www.ntv.com.tr/ekonomi/almanya-teknoloji-icin-varlik-fonu-kuruyor,11yfkeRR8UKVfi3ABiQCOw

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s