Toplum 5.0

Teknolojik gelişmeler hakkında konuşurken geçmişten günümüze, sanayi devriminden geleceğe kısa bir bakış hiç fena olmaz. Özellikle de gelişmiş ülkelerin diğerleri (!) için nasıl bir gelecek kurguladıklarını bilirsek belki daha hazırlıklı oluruz. Çok teknik konulara girmeden Endüstri 1.0’dan Toplum 5.0’a nasıl geldiğimizin kısa bir özetini vermek istiyorum.

W46.2-ind5.0

Endüstri 1.0 (I 1.0) suyun ve buhar gücünün kullanılmasıyla başladı. Bunun için başlangıç tarihi olarak 1695 yılını referans alabiliriz. Bazı kaynaklar 1764 yılında James Watt’ın geliştirdiği buhar makinesini başlangıç kabul ediyor. Bu tarihler çok kesin değil, önemli de değil, zaten bizi ilgilendiren günümüz ve gelecek. Fransız İhtilali (1789) ve Sanayi Devrimi’nin aynı yıllara denk gelmesini toplumların siyasi ve ekonomik olarak kendilerine yeni bir yol çizmeye başlamaları diye yorumlarsak hatalı olmaz.

Endüstri 2.0 (I 2.0) için 1903 yılını başlangıç kabul edebiliriz. Elektriğin seri üretimde kullanılmaya başlanması. Henry Ford ile birlikte otomobillerin de hayatımıza girdiği yıllar. Bu yılları ölçek ekonomisi diye nitelendirebiliriz. İki büyük dünya savaşı sonrası çok büyük fabrikaların kurulması ve talebe göre değil de kapasiteye göre üretim yapılması dönemi, zaten talep çok büyük.

Endüstri 3.0 (I 3.0) için 1970 yılına kadar beklememiz gerekiyor. Arada insanlık iki büyük dünya savaşı yaşıyor, atomu parçalıyor (1945) ve Ay’a ayak basılıyor (1969). Bu yıllar artık bilgisayarın üretime entegre olduğu yıllar: Dijital Devrim, Elektronik ve Bilgisayarlı Otomasyon Dönemi. 1971 ilk mikro bilgisayarın üretildiği yıl (Altair 8800). Dikkat ederseniz bu aşamaya kadar Amerikalıların önderliğini görüyoruz. Ama en çok zenginleşen ve dünya ortalamasının üstünde büyüme yakalayan ülke Çin olmuştur. Yine bu dönemlerde Güney Kore’nin, Almanya’nın ve Japonya’nın nasıl büyük birer ekonomik güç haline dönüştüğünü görüyoruz. Bu ülkeler sömürgecilikle değil, I 3.0’ın getirdiği avantajlarla zenginleşen ülkeler.

Endüstri 4.0 (I 4.0) ilk kez Hannover 2011 fuarında tanıtılıyor. 2000’li yıllarda internetin hayatımızın tüm safhasına girmesiyle yeni bir kavramla tanışıyoruz: IoT, Internet of Things, Cyber Phsical Systems  (Nesnelerin İnterneti, Siber Fiziksel Sistemler) yani, arabanız, eviniz, işyeriniz ve siz sürekli bir iletişim halindesiniz. Akşam canınız menemen çekti ama evde yumurta var mı diye düşünmenize gerek yok. Buzdolabı eksikleri görüp sabah sipariş vermişti zaten, sizin eve geliş saatinde paket kapıda olacak. Ya parası? O çok daha kolay, kredi kartınızdan ödeme yapıldı bile! Burada başı çeken ülke Almanya: Almanya I 4.0’ın tam anlamıyla yerleşmesi için kendine 2030’lu yılları hedef olarak koydu. Hatta öyle ki ucuz işgücü ve büyük ölçekli üretim avantajı nedeniyle bir çok işkolunu Çin’e kaptıran Almanya, I 4.0’ın avantajlarıyla bu iş kollarını tekrar ülkesine geri getiriyor [1]. No Man, No Touch, No Light, yani insan olmadan, temas olmadan 7/24 üretim. Makinelerin zaten ışığa ihtiyacı da yok! 2030 sonrası Avrupa ülkelerinden Türkiye’ye tersine göç mü beklemeliyiz?

Endüstri 5.0 (I 5.0) ilk olarak 2015 yılında konuşulmaya başlandı, CEBIT 2017’de Japonya bunu Toplum 5.0 (Society 5.0) olarak duyurdu. Burada başı çeken ülke Japonya oldu. Japonlar da kendilerine göre bir gruplama yapmışlar [2]. Endüstri devriminden (I 1.0) günümüze (I 4.0) konu hep üretim, fabrikalar, hataların minimize edilmesi, iş gücü, beygir gücü çerçevesinde tartışıldı. Ama işin odağında hep insan var, yani toplum. Özellikle de I 5.0’ın Toplum 5.0 olarak nitelendirilmesinin nedeni insan ve makinelerin (siz buna yapay zeka deyin) tam uyumu (senkronizasyon) var. Yani sabah 9:00’daki bir toplantıya gittiğinizde katılımcıların çoğunluğu (hepsi deyip sizleri korkutmak istemiyorum) robotlar olacak. Gerçi o günlerde ofis neresidir, toplantı ne demek, karşılıklı görüş alış verişi filan ne anlama gelir bilemiyorum. Yapay zekânın kendi algoritması içinde bulduğu çözüm tek çözümdür. Şöyle mi yapsak, böyle mi yapsak dönemi bitmiştir artık. Burada insan beynini bilgisayarlara tam entegre etmek var. Doğal olarak arkadaşlarınızla cep telefonu ile değil, direkt olarak bulut (cloud) üzerinden konuşacaksınız. Dünyanın öbür ucuyla cep telefonu ile değil, internet üzerinden beyninizle konuşacaksınız! Bir bakmışsınız siz evdeyken arkadaşınız beyninize bir mesaj atmış: Kanki nerde kaldın, film başlamak üzere!  Yapay zekâ hayatımızı nasıl değiştirecek? Bir sonraki yazımı bekleyin.

[1]: https://www.youtube.com/watch?v=2Y7yJDk3IM4

[2]: http://www8.cao.go.jp/cstp/english/society5_0/index.html

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s