Faydasız İnsanlar Çağı

Bu tanım bana ait değil, bu tanım yazar Yuval Noah Harari’ye ait (The Age of Useless People), İsrailli tarihçi ve yazar, 43 yaşında. “Sapiens” isimli kitabıyla dünyayı sarstı. Bir diğer çok satan kitabı da “Homo Deus”. Bu kitaplarıyla Harari de yapay zekâ tartışmalarına farklı bir açıdan katılmış oldu [1]. Yazarın günümüzün “küreselciler” ve “kapitalistler” çekişmesinde kendini taraf görmesi yadırganabilir, ancak bu yönü bir kenara bırakılırsa söylediklerine kulak vermek gerekli [2].

Tartışılan soru şu: Gelişen teknolojiler sayesinde gelecekte çok daha konforlu bir hayat süreceğimiz muhakkak ama bir de otomasyon sayesinde, gelişen robotlar sayesinde işini kaybeden, vasıfsız, tamamen tüketici konumuna düşen insanlar olacak. Bu kişiler toplum için “gereksiz” görülmeye başlarsa ne olacak? Üretmeyen, geliştirmeyen, katkı sunmayan ama sadece tüketen ve bunun için de gerekirse şiddete başvurabilecek potansiyele sahip, suça meyilli büyük bir kalabalık! Gelecekte bu sorunla nasıl başa çıkacağız? [3]

“Arınma Gecesi” isimli filmi izlediniz mi? Günümüzde toplumlarda özellikle farklı milletlerden olanlara karşı böyle bir öfke seziyor musunuz?  Başta Almanya olmak üzere diğer Avrupa ülkelerindeki Neo-Nazi hareketlere ne diyeceksiniz? Çin’in Doğu Türkistanlılara, Sırpların Bosnalılara yaptıklarını hatırlayın. Peki, ya Türkiye? Iraklılar, Afganlar, İranlılar derken şimdi de Suriyeliler. Bugün bile böyle bir tehdit varken, gelecekte, genç, yaşlı, hiçbir vasfı olmayan, hiçbir katma değer üretmeyen, hastanelerde, marketlerde, sinema salonlarında, restoranlarda önümüzde sıra bekleyen insanlara karşı bakışımız nasıl olacak?

Biz insanlar belki bunu açık yüreklilikle dile getiremiyoruz ama aslında yapay zekânın bize benzemesinden korkuyoruz! Şimdiye kadar yaptıklarımız ortadayken, algoritmalarını biz insanların yazdığı, biz insanlar tarafından eğitilen “robotlar” ya bizden daha zalim olurlarsa?!! Çocukluk yıllarımı hatırlıyorum, sabah uyandığımızda kahvaltımızı yapar sokağa çıkardık. Ne acıktığımızı bilirdik, ne de susadığımızı! Akşam hava kararınca da eve gelirdik! Komşuların meyve bahçeleri bizim “fast food” restoranlarımızdı, en yakın evden de suyumuzu içerdik! Hangi evin önünden geçsek, bahçesiyle uğraşan amcalar ya da teyzeler bize elma, armut, şeftali, domates, kavun verirlerdi. İçinde “ilaç” var mı diye düşünmezdik! O amcanın veya teyzenin çocuğu veya torunu da muhtemelen bizim bahçenin oralarda oynarken aynı ilgiye mazhar olurdu.

Bugünün çocuklarının maalesef artık böyle bir şansı kalmadı. Ebeveynler onları “dışarıdaki” tehlikelerden korumak için “evin içindeki” tehlikelere emanet ettiler. Televizyon, bilgisayar ve son olarak da cep telefonları. Biz sokakta oyun oynarken ya yaşlı bir teyzenin bakkal alış verişini yapardık, ya da komşunun gelen kışlık kömürlerini taşırdık. Faydalı olduğumuzu hissetmek bizi müthiş mutlu ederdi. Şimdiki zamanın çocukları başta ailesine ve yakın çevresine nasıl bir fayda sağlıyorlar? Yoksa ebeveynler liselere giriş sınavlarına veya üniversite giriş sınavlarına hazırlansınlar diye onların yemeklerini bile ağızlarına mı veriyor? Peki, ya 10, ya da 20 yıl sonra bu çocuklardan topluma nasıl bir fayda bekliyoruz?

W28-Age of Useless People

Yapay zekâ, otomasyon, dijital yaşam ve bu alanda yapılan araştırmaları gelecekte karşılaşacağımız “Faydasız İnsanlar Çağı’nın” sorumlusu olarak göremeyiz. “Mutluluk nedir” sorusunun cevabını “Mutluluk başkalarını mutlu etmektir” diye cevap verebiliyor ve çocuklarımızı böyle eğitebiliyorsak endişelenmeye gerek yok, gelecek nesiller de insanlık için mutlaka yapacak faydalı işler bulacaktır!

[1]: https://www.dunyahalleri.com/faydasiz-insanlar-cagi/

[2]: https://adilhan.com/2015/12/25/kitap-ozeti-ve-incelemesi-sapiens-yuval-noah-harari/

[3]:  https://www.nytimes.com/2018/03/19/world/europe/yuval-noah-harari-future-tech.html

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s